ForumKrakow.pl

W leczeniu niepłodności stosujemy tzw. techniki wspomaganego rozrodu ART (Assisted Reproductive Techniques) takie jak:

• stymulacja jajeczkowania
• inseminacja domaciczna (sztuczna inseminacja)
• dojajowodowe przeniesienie gamet
• transfer zygot lub zarodków do jajowodów
• zapłodnienie pozaustrojowe z transferem zarodka
• zapłodnienie wspomagane mikrochirurgicznie
• assited hatching
• diagnostyka przedimplantacyjna

Stymulacja jajeczkowania.

Dla potrzeb leczenia niepłodności metodami wspomaganego rozrodu stosuje się stymulację hormonalną, która prowadzi do uzyskania większej ilości dojrzewających pęcherzyków jajnikowych i tym samym zwiększa szansę na powodzenie leczenia.

• Cytrynian klomifenu – jest stosowany w przypadkach zaburzeń owulacji u kobiet, których partnerzy są płodni. W prawidłowym cyklu menstruacyjnym, wydzielanie hormonu uwalniającego gonadotropiny (GnRH) sprawia, że przysadka uwalnia FSH i LH, stymulując w ten sposób rozwój pęcherzyka i owulację. Stwierdzono, że klomifen indukuje owulację u 75% kobiet niejajeczkujących i 35% z tych kobiet zachodzi w ciążę. Większość ciąż jest pojedycnczych. Odsetek ciąż bliźniaczych jest mniejszy niż 10%. Klomifen jest zwykle stosowany przez 4-5 cykli. Jeżeli w tym czasie pacjentka nie zajdzie w ciążę, następnym krokiem jest zastosowanie gonadotropin.
• Preparaty zawierające gonadotropiny - leki te są produkowane poprzez ekstrakcję czynnych hormonów z moczu kobiet po menopauzie (gonadotropina menopauzalna, HMG) lub też dzięki zastosowaniu metod inżynierii genetycznej w specjalnych zaprogramowanych liniach komórkowych (rekombinowany ludzki hormon folikulotropowy, rh-FSH, rekombinowany ludzki hormon luteotropowy rh-LH). Gonadotropiny mają zdolność stymulacji wzrostu pęcherzyka lub pęcherzyków jajnikowych i zwykle są stosowane u kobiet, które nie zareagowały na leczenie cytrynianem klomoifenu. Wzrost licznych pęcherzyków jajnikowych jest wykorzystywany w technikach wspomaganego rozrodu (ART).
• Preparaty gonadotropiny kosmówkowej (HCG). Również w tym przypadku dostępne są preparaty moczopochodne (u-HCG) oraz rekombinowane (rekominowana ludzka gonadotropina kosmówkowa). Hormon ten powoduje uwalnianie jaja w sposób analogiczny do LH. Zwykle lek podaje się 24 godziny po ostatniej dawce gonadotropin w celu indukcji owulacji.
• U mężczyzn iniekcje hCG dwa do trzech razy na tydzień mogą pobudzać produkcję testosteronu, hormonu mającego zasadnicze znaczenie dla wytwarzania plemników.

Najczęściej stosowaną techniką wspomaganego rozrodu jest inseminacja domaciczna nasieniem partnera (IUI – intrauterine insemination) lub dawcy (AID). Wybrane z ejakulatu i odpowiednio przygotowane zdrowe plemniki podaje się specjalnym cewnikiem poprzez szyjkę macicy bezpośrednio do jej jamy, co pozwala na ominięcie bariery śluzu szyjkowego i znajdujących się w nim czynników uszkadzających plemniki (przeciwciała, bakterie, pierwotniaki, grzyby). U kobiet z cyklami owulacyjnymi skuteczność tej metody sięga 56% w ciągu sześciu miesięcy.

Dojajowodowe przeniesienie gamet

W większości przypadków jednak konieczne są bardziej skomplikowane zabiegi. Zarówno od kobiety, jak i od mężczyzny pobiera się gamety. W celu zoptymalizowania postępowania stosuje się jednocześnie hormonalną stymulację owulacji, co pozwala na uzyskanie wzrostu kilku-kilkunastu pęcherzyków jajnikowych w jednym cyklu. Pobrane z nich poprzez nakłucie pod kontrolą USG dojrzałe komórki jajowe wraz z zawiesiną plemników podaje się podczas laparoskopii poprzez strzępki jajowodu do jego bańki, gdzie dochodzi do zaplemnienia i zapłodnienia in vivo. Jest to tzw. dojajowodowe przeniesienie gamet (GIFT – gamete intrafallopian tube transfer). Technikę tę stosowano w przypadkach niepłodności immunologicznej i o niejasnej etiologii oraz w przypadku niewielkich zrostów pozapalnych. Skuteczność metody sięgała 30% pod warunkiem, że kobieta nie ukończyła 35 roku życia. Obecnie metoda ma jedynie znaczenie historyczne.

Transfer zygot lub zarodków do jajowodów

Większy odsetek ciąż (36-45%) uzyskiwano się w wyniku transferu zygot do jajowodów (ZIFT – zygote intrafallopian tube transfer) lub transferu zarodków do jajowodów (TET – tube embrion transfer). Metoda ta cechowała się wyższą skutecznością u kobiet z endometriozą. Zabiegi te różniły się od GIFT tym, iż do połączenia gamet dochodziło in vitro, czyli w „probówce”, a poprzez laparoskop do jajowodów podawano zarodki w kolejnych fazach rozwoju, takich jak tuż przed implantacją (zagnieżdżeniem) w błonie śluzowej macicy w cyklu naturalnym. Podobnie jak w przypadku GIFT metoda ta jest obecnie bardzo rzadko stosowana i ma w większości znaczenie historyczne.

Zapłodnienie pozaustrojowe z transferem zarodka

Z uwagi na skomplikowane procedury przy stosowaniu dwu poprzednich metod, najczęściej stosuje się obecnie metodę polegającą na zapłodnieniu pozaustrojowym wraz z transferem zarodka (IVF-ET – in vitro fertilization with embrion transfer) do jamy macicy. W metodzie tej rozwijające się zarodki podaje się przez specjalny cewnik poprzez szyjkę macicy do jej jamy, gdzie dochodzi do ich zagnieżdżenia. Skuteczność metody sięga 50%.

Zapłodnienie wspomagane mikrochirurgicznie

Assited hatching

Technika ta polega na przerwaniu ciągłości osłonki blastocysty przed jej podaniem do jamy macicy, co ma zwiększać szanse na jej zagnieżdżenie się. Według dostępnego piśmiennictwa metoda ta również zwiększa odsetek ciąż, zwłaszcza w przypadku wcześniejszych niepowodzeń po zastosowaniu zapłodnienia pozaustrojowego.

Diagnostyka przedimplantacyjna

Diagnostyka przedimplantacyjna znajduje zastosowanie u par, u których stwierdzono zwiększone ryzyko wystąpienia określonych zaburzeń genetycznych u potomstwa. Polega na pobraniu pojedynczej komórki z rozwijającego się in vitro zarodka i jej ocenie pod względem spodziewanych nieprawidłowości genetycznych. Do jamy macicy transferuje się wyłącznie te zarodki, u których nie stwierdzono nieprawidłowości.

Leczenie chirurgiczne

Leczenie chirurgiczne w leczeniu niepłodności jest zarezerwowane dla przypadków opornych na leczenie zachowawcze. Do metod chirurgicznych należy tzw. drilling jajników wykonywany niekiedy w zespole policystycznych jajników, w którym leczenie metodami wspomaganego rozrodu nie dało rezultatu. Zabieg polega na laparoskopowym kilkukrotnym nakłuciu jajników. Metodą laparoskopowa można usuwać zrosty oraz ogniska endometriozy. Niekiedy przed zastosowaniem inseminacji i IVF może być konieczne usunięcie mięśniaków, polipów w jamie macicy lub histeroskopowe usunięcie przegrody jamy macicy.